Ons verhaal
Welkom bij De Grytman
Wij zijn Henk van der Veen en Nynke Stap. Twee geboren en getogen Stannebuurtsters, echte Bilkerts, die vanaf januari 2026 dit roemruchte pand huren. Sindsdien runnen wij hier eetcafé De Grytman.
Het is Henks droom die werkelijkheid geworden is: een eigen horecazaak. Henks partner Nynke is wanneer nodig aanwezig en samen met de serveersters, keukenpersoneel en een ‘eindbaas’ (de schoonmaker) willen we in het hart van het Bildtdorp een eetcafé met een gezellige, ongedwongen sfeer bestieren.
De Grytman werkt met een compacte kaart met heerlijke gerechten, waarbij veel gebruik wordt gemaakt van lokale en biologische producten. Het menu beweegt mee met de seizoenen, net als de heerlijke speciaalbieren die worden geschonken.
De zaak staat daarnaast enkele keren per jaar garant voor gezelligheid met optredens van bands, een pubquiz of karaokeavonden. De ruimten achter in het eetcafé zijn te huur voor feesten en partijen, vergaderingen, verenigingen en meer.
Het naastgelegen cafetaria, alleen voor afhaal, bevat naast het welbekende assortiment ook een aantal luxere snacks, zoals de eigen hamburger van de grill en zelfgemaakte kipspiezen van de grill. Spontaan, geen fratsen, betaalbaar en ruimhartig: De Grytman is geniete op syn Bildts!
Het pand
Van schoenmaker naar De Grytman
Een Doopsgezinde schoenmaker (1712), een zilversmid (1773), een slager (1827), een paardenhouderij (1828), kandidaat-notaris (1836), koeiendokter (1840), de herberg van Albert Jans de Grijs (1841), hotel/café Van der Zee (1892), café De Rustende Jager (1950), café Anjo (1972), uitgebreid met bar-dancing Tehajo (1975), ’t Wapen van ’t Bildt (1998) en daarna café ’t Bildt: wie of wat heeft er níet in dit roemruchte pand gezeten?
En dan hebben we de moord in 1830 van Jacobus Bernardus Spoelstra op zijn vrouw Albertje nog niet eens besproken (Spoelstra werd veroordeeld en moest brommen). Net als de hier opgebloeide liefdes, gestrande relaties, opgerichte verenigingen en clubs, vreugde en feesten, ruzies, snode plannen en veel,m veel vrolijkheid. Wat zich door de eeuwen heen binnen deze muren heeft afgespeeld, is het leven zelf.
De Grytman
Willem van Haren, grietman en vredesonderhandelaar
Het historische pand van De Grytman staat in de Van Harenstraat. Dat zit zo: de straat is vernoemd naar Willem van Haren (1626-1708). Van Haren was de grietman van het Bildt, waarmee de naam van het eetcafé meteen verklaard is.
Willem van Haren – bijnaam ‘De Ambassadeur’ – groeide op in Leeuwarden. Zijn familie had nauwe banden met het stadhouderlijk hof. In 1652 werd Van Haren de grietman van het Bildt. Een grietenij was een bestuursgebied dat uit een aantal dorpen bestond. Ze werden gekozen door bewoners met stemrecht. Niet zelden organiseerden ze daarom drink- en eetgelagen in herbergen om kiezers voor zich te winnen.
In 1660 trouwde hij met Elisabeth van Hemmema, eveneens telg uit een vooraanstaande Friese familie. De betrokkenheid bij het dorp was groot. In 1683 liet Van Haren met een grote bijdrage de Van Harenskerk bouwen, met daarin een grafkapel voor hem en zijn familie.
Van het begin van de 16e eeuw tot 1851 waren er in Friesland 30 grietenijen en 11 steden. Omdat Gedeputeerde Staten voor het nemen van een besluit met hun allen moest overleggen, kon dat lang duren. Daar hebben we de zegswijze ‘op z’n elfendertigst’ aan te danken.
Het was Michiel de Ruyter die Van Haren in de oorlog tussen Zweden en Denemarken naar Zweden stuurde om met koning Karel XI te onderhandelen. De zware koperen deuren voor de grafkapel in de Van Harenskerk zijn zeer waarschijnlijk een cadeau geweest van de koning.
Na een huwelijk van 28 jaar overleed Elisabeth. Ze werd in de kapel begraven. Niet lang daarna hield Van Haren op met zijn werk als grietman van het Bildt. Van Haren overleed in 1708 op 81-jarige leeftijd en werd bij zijn vrouw begraven. Nog een 12 nazaten van Willem van Haren zijn uiteindelijk in de grafkapel begraven. In 1727 schonken Willem van Haren (neef, en ook grietman van het Bildt) en zijn vrouw een orgel aan de kerk.